Opvang van en hulp voor zeehonden in het buitenland

De Zeehondencrèche is regelmatig betrokken bij de opvang van zeehonden in het buitenland. Als er zeehonden in de problemen zijn, waar dan ook, kan een beroep gedaan worden op de expertise van de Zeehondencrèche. In het verleden zijn we betrokken geweest bij verschillende olierampen waar zeehonden bij betrokken waren, zoals op de Shetland Eilanden ten noorden van Schotland, de Galapagos Eilanden ten westen van Equador, en in Wales om maar enkele locaties te noemen.

Intensief zijn we betrokken bij de opvang van de bijna uitgestorven monniksrobben. Kennis die we hadden opgedaan met het werk in Nederland heeft ervoor gezorgd dat diverse monniksrobben zijn opgevangen in Mauritanië en daarna weer succesvol vrijgelaten. Ook in Griekenland zijn al meerdere monniksrobben opgevangen. De monniksrob in de Middellandse Zee is erg bedreigd en het is dan ook van groot belang dat elk gestrand dier opgevangen wordt en weer terug gebracht naar de populatie. Recent is een medewerker van de Zeehondencrèche in Turkije geweest om te adviseren over het opzetten van een lokaal opvangcentrum voor monniksrobben.

Maar ook op het moment dat er een verzoek om hulp binnenkwam van de Azoren en Madeira (Portugal) zette de Zeehondencrèche alle zeilen bij om met raad en daad ter zijde te staan. Toen ons een hulpkreet vanuit Uruguay bereikte omdat een orkaan het opvangcentrum daar vernield had, hebben we geholpen het centrum te herbouwen. Mensen uit de hele wereld zijn afgereisd naar de Zeehondencrèche om te zien hoe hier gewerkt wordt om deze informatie vervolgens mee te nemen naar hun eigen land en daarmee aan de slag te gaan. Velen zijn zo in Pieterburen opgeleid.

De meest recente ontwikkelingen vinden plaats in de Kaspische Zee, waar de Kaspische zeehonden geconfronteerd worden met problemen die vergelijkbaar zijn met die waarmee wij al jaren kampen. De aanvankelijk zeer intensieve bejaging is grotendeels gestopt, maar ook daar beginnen de gevolgen van vervuiling en industrievisserij zich af te tekenen. Ook is de Kaspische zeehond slachtoffer geweest van een epidemie veroorzaakt door een morbillivirus dat nauw verwant is aan het virus dat de sterfte onder onze zeehonden veroorzaakt heeft. Een workshop in Pieterburen met als doel wetenschappers en beleidsmakers voor te lichten over de situatie en activiteiten in Nederland was heel succesvol: uit alle betrokken landen kwamen delegaties een week lang naar Pieterburen. Uit Iran, Azerbajdjan, Turkmenistan, Kazachstan en Rusland. Wetenschappers uit verschillende van deze landen hebben al stage gelopen op de Zeehondencrèche, zodat men de Kaspische zeehond beter kan beschermen en bestuderen.

Griekenland
Al vanaf 1988 werkt de Zeehondencrèche in Griekenland samen met de vroegere "Hellenic Society for the Protection and Study of the Monk Seal" - tegenwoordig de 'MOm' - aan een reddingsplan voor de met uitsterven bedreigde monniksrob (Monachus monachus). De Zeehondencrèche heeft in de zomer van 1990 een mobiel zeehondenopvangstation op het eiland Allonnissos in de Noordelijke Sporaden geplaatst: een grote container, kompleet met quarantaine-bassin, keuken en inventaris. Bijna jaarlijks wordt daar " in nauwe samenwerking met de Grieken, zowel van de monniksrobbenorganisatie als van de lokale bevolking - wel een monniksrob opgevangen en enkele maanden later onder grote belangstelling weer vrijgelaten in het leefgebied.
Die belangstelling van de plaatselijke bevolking is van levensbelang voor het voortbestaan van de soort: alleen voorlichting kan het misverstand uit de weg ruimen, dat de monniksrob een concurrent van de lokale vissers zou zijn. Veel monniksrobben zijn het slachtoffer geworden van die misvatting: de vissers doodden iedere zeehond die ze zagen. De grootschalige industriële visserij was de wérkelijke oorzaak van het feit dat er voor de lokale vissers maar weinig te vissen overbleef. Nu de grote vissersschepen wegblijven is er genoeg vis voor iedereen en dragen de vissers van de Noordelijke Sporaden de monniksrob een warm hart toe. Monniksrobben in de buurt betekent voor hen schoon water en veel vis.

De kansen voor de monniksrob van de Middellandse Zee kunnen alleen verbeteren, als er op drie fronten aan het probleem wordt gewerkt: opvang en verzorging van in problemen geraakte (meestal zeer jonge) dieren in de onmiddellijke omgeving van hun leefgebied, een - door de politiek gesteunde - betere bescherming van die leefomgeving en adequate voorlichting aan de plaatselijke bevolking. De Zeehondencrèche zet zich met alle middelen en kennis in om mee te helpen een van de meest bedreigde zoogdieren voor uitsterven te behoeden. Nog in december 2003 werd in samenwerking met de Grieken begonnen met de opvang van een jonge monniksrob (Dimitris); in mei 2004 werd hij sterk en gezond vrijgelaten bij een van de eilanden in de buurt.

Mauritanië
In Nouadhibou, een kustplaats in Mauritanië (noordwest Afrika, tussen Marokko en Senegal), heeft de Zeehondencrèche sinds 1993 in samenwerking met het visserij-instituut (toen CNROP) een opvangcentrum ingericht in een voormalig aquarium, niet ver van de grotten waar de monniksrobben leven en waar ze hun jongen krijgen. Daar aan de kust, waar de Sahara "in zee valt", leefde één van de belangrijkste populaties van monniksrobben: naar schatting zo'n 270 exemplaren. Helaas heeft hier in mei 1997 een morbillivirus toegeslagen, waardoor eenderde tot driekwart van de dieren is doodgegaan. Viroloog Prof. Dr. Ab Osterhaus, hoogleraar aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam en adviseur van de Zeehondencrèche, heeft het virus ontdekt in enkele dode dieren, waarop door medewerkers van de Zeehondencrèche in samenwerking met Mauritaanse dierenartsen sectie werd verricht. Vier monniksrobbenbaby's, die door het virus hun moeder waren kwijtgeraakt, werden door verzorgsters van de Zeehondencrèche samen met Mauritaanse medewerkers opgevangen. Gelukkig waren deze dieren gezond, zodat ze in september 1997 weer konden worden vrijgelaten, nadat ze een vaccin tegen dit virus hadden gekregen. Sinds die tijd zijn er in dit kleine opvangcentrum nog enkele monniksrobbenpups opgevangen en gezond weer aan de (kleine) populatie toegevoegd. Dankzij de enthousiaste inzet van lokale bewoners van Nouadhibou en de betrokkenheid van het visserij-instituut (tegenwoordig IMROP) is het steeds weer gelukt om de - moeilijk groot te brengen " pups de juiste voeding te geven en ze de kans te geven zich te ontwikkelen tot krachtige jonge dieren die zichzelf prima kunnen redden. De tot nu toe laatste opgevangen en vrijgelaten zeehond was Weam, die in 2002 teruggegeven werd aan de populatie. Maar het opvangstation in Nouadhibou staat nog steeds paraat. Zelfs de voorraden worden gecontroleerd. Zodra een jonge monniksrob gevonden wordt, is het centrum onmiddellijk operationeel.