In 1971 begon Lenie 't Hart met een klein badje in haar achtertuin met de opvang van haar eerste zeehond. Jaren daarvoor (al in 1960) was de familie Wentzel in Uithuizen begonnen met het redden van moederloze zeehondenbabies, de "huilers". Als eerste in de hele wereld liet René Wentzel de herstelde zeehonden weer vrij in zee, ook al was er in de eerste jaren nog jacht op zeehonden in Nederland. Die jacht werd in 1962 op advies van bioloog Prof. dr. Jan van Haaften gestopt. Toen mevrouw Wentzel overleed, werd Lenie door René Wentzel en Jan van Haaften gevraagd om het werk over te nemen. Omdat Lenie in Pieterburen woonde is de huidige Zeehondencrèche daar ontstaan. Uit de verhalen van de overlevering bleek dat er al generaties lang jonge zeehonden langs de kust werden gevonden, die meestal werden meegenomen door boeren en vissers. Men liet de zeehonden bijvoorbeeld in grachten zwemmen, maar vrijwel altijd gingen deze dieren dood; naar nu blijkt door verkeerde voeding. De Zeehondencrèche in Pieterburen heeft in de loop der jaren heel veel onderzoek gedaan, zowel op medisch als op wetenschappelijk gebied. Vooral toen steeds vaker bleek, dat er meer met de zeehond aan de hand was. In het begin was het mogelijk de huilers te redden met goede vis en vitamines, maar al spoedig bleken er meer problemen te ontstaan en begonnen infectieziektes een steeds grotere rol te spelen. De gevolgen van de vervuiling begonnen zich aan te dienen...
Fam. Wentzel
De opvang door de familie Wentzel is aan het begin van de jaren zestig begonnen toen een boerenjongen een babyzeehond uit de polder mee naar school nam. Zijn klasgenootje Quirien Wentzel zei dat haar vader daar wel voor kon zorgen, want hij hielp altijd vogels en andere dieren in nood. En dus kwam ze met de jonge zeehond in haar armen thuis. Zo begonnen gemeentesecretaris René Wentzel en zijn vrouw in het Groninger dorpje Uithuizen met de opvang van hulpbehoevende zeehonden. Vanaf het begin hebben zij er altijd voor gekozen om de opgevangen zeehonden na herstel weer vrij te laten in zee. Daarin waren zij volstrekt uniek: nergens in de wereld werd dat toen gedaan. Overal elders bleven opgevangen zeehonden in gevangenschap en kwamen in dierentuinen terecht. Later zijn ook in andere landen (zoals Duitsland) opvangcentra ontstaan naar het voorbeeld van de Zeehondencrèche. Ook in Nederland op Texel. Daar besloot Gerrit de Haan (van het Texels museum) op aandringen van Lenie "t Hart vanaf 1975 zeehonden die in de opvang kwamen ook weer vrij te laten. Voor die tijd geloofde hij niet dat ze een kans hadden in het wild, en bleven alle opgevangen zeehonden in gevangenschap. Op Texel worden nog steeds zeehonden in gevangenschap gehouden, maar men laat nu ook zeehonden weer vrij. De familie Wentzel bleef steeds op zoek naar informatie over de verzorging van zeehonden. De zeehonden bleken heel slecht te reageren op koemelk of koemelkproducten. In overleg met verschillende organisaties uit het buitenland begon Wentzel met het toedienen van een soort "vispap": fijn gemalen vis, opgelost in een extract van havermout. Dat bleek een dusdanig goed recept, dat de Zeehondencrèche er tot op de dag van vandaag - naast andere middelen - gebruik van maakt.
De eerste zeehond
De eerste zeehond die door Lenie 't Hart in Pieterburen werd opgevangen, werd op 21 december 1971 gevonden bij Lauwersoog, dat toen nog in wording was. Op dat moment was er nog niets klaar voor opvang, zodat het dier - dat "Loeskus" werd genoemd - tijdelijk moest bivakkeren in een teiltje, dat Lenie in haar tuin ingroef. Na een paar weken van intense verzorging was Loeskus voldoende opgeknapt om weer vrijgelaten te kunnen worden in de Waddenzee. Dat gebeurde tijdens een overtocht met de veerboot naar Schiermonnikoog.
Kort hierna werd er in Lenie's achtertuin een tweetal betonnen badjes aangelegd, waar ze met hulp van een paar vrijwilligers de basis legde voor de Zeehondencrèche zoals we die nu kennen. Na zeven jaar werd de achtertuin te klein. Dankzij een aktie "Geef om de Natuur" van het Wereld Natuur Fonds werd toen het geld bijeengebracht voor de bouw van de eerste fase van de huidige Zeehondencrèche.
Faciliteiten
Aan deze panoramafoto kunt u de historische ontwikkeling aan de verschillende bouwstijlen herkennen. Alleen de beginperiode vanaf 1971 kunt u niet zien: Lenie 't Hart begon aan de andere kant van de Hoofdstraat in het dorp met een paar badjes in haar achtertuin.
In 1979 wees de gemeente De Marne de huidige plek aan als bouwlocatie voor nieuwbouw. Met steun van o.a. het Wereld Natuur Fonds werd daar de eerste crèche gebouwd: het woonhuis aan de linkerkant tot en met het puntdak rechts daarvan. Op de foto is het woonhuis zichtbaar achter het witte winterpaviljoen: een tenthal die "s-winters wordt opgebouwd als tijdelijke opvang voor de vele jongen van de grijze zeehonden die dan binnenkomen.
Bij de uitbreiding in 1986 werd de crèche uitgebreid met quarantaines en een nieuw binnenbad (het tweede, gedeeltelijk platte dak).
De laatste aanbouw vond plaats in 1993: toen werd de bezoekershal gebouwd, een kantorenvleugel (deels links van het woonhuis) en enkele bassins.
Sindsdien is er vaak geïmproviseerd, omdat het aantal zieke en verzwakte zeehonden dat naar de crèche werd gebracht steeds groeide. De blauwe containerquarantaines die helemaal links achter de witte tent nog net te zien zijn (gebouwd voor de virusuitbraak in 2002 en vanaf die tijd nog steeds in gebruik) zijn daar een voorbeeld van.
De crèche heeft zich van een klein opvangcentrum ontwikkeld tot een compleet ziekenhuis, waarin zeehondenpatiënten met grote aandacht en veel kennis van zaken worden verzorgd.
